AQRA.AZ

Elmi yeniliklər

Bölüm: Elmi yeniliklər

Тəkrarolunmaz abidələr diyarı

NUH PEYĞƏMBƏRİN QƏBRİ TAPILIB

Bu xəbərin sevinci ilə ötən il dekabrın sonlarında Naxçıvana getdim. Beynəlxalq “Gəmiqaya” ekspedisiyasının təşkilatçıları: tanınmış akademiklər, millət vəkilləri Azərbaycan MEA Naxçıvan bölməsinin sədri İsmayıl Hacıyev və Y.Məmmədəliyev adına Naxçıvan Dövlət Universitetinin rektoru İsa Həbibbəyli ilə birlikdə şəhərin qədim qala divarının yaxınlığında hündür yamaca gəldik.Bəşəriyyəti dünya daşqınından xilas etmiş Nuh peyğəmbərin qəbri bu yamacda idi. Mən ulu babamızın sadə məzarına baxanda düşündüm ki, bu dahi insanın, Azərbaycanın ilk tarixi şəxsiyyətinin məzarının min illər ərzində qorunub saxlanmasının özü bir qəhrəmanlıqdır. Və bu qəhrəman Azərbaycan xalqıdır.


Zaman uzaqlığından xəbər verən rəqəmlər keçdi gözümdən: 4000 ildən artıq yaş verilən Misir ehramları, 5000 ildən artıq yaş verilən “Bilqamıs” dastanı tarixin bəri üzündə qalır. Axırıncı buzlaşmadan əvvəl baş verən Dünya daşqınından isə bizi 12-13 min il ayırır. (Bəzən “məhəlli daşqın” hesab edərək, buna 6-7 min il yaş da verilir. Lakin “məhəlli daşqın”da Nuh peyğəmbərə və gəmisinə ehtiyac qalmır. Əslində “məhəlli daşqın” Quran və Bibliyanın əleyhinə getməkdir).

Gəmisinin və məzarının zaman əlçatmazlığına görə Nuh babamızın əfsanələşməyə haqqı var idi. Nuhun əsas qəhrəmanlığı-sivilizasiyanın yeni-2-ci bünövrəçisi olmasıdır. Onun qəbrinin min illər ərzində ziyarətgaha çevrilməsi də təbiidir. Sonuncu allahsızlıq dövründə Azərbaycanın da daxil olduğu Rus-Sovet imperiyasında insanın ruhani duyğuları təhqirə məruz qalır, məscidlər, kilsələr, pirlər, övliya qəbirləri dağıdılırdı. Nuh peyğəmbərin də qəbri о illərdə dağıdılıb, ziyarətgahlar sırasından kənar edilib. Amma xoş təsadüfdən qəbirüstü məqbərə uçurulsa da, peyğəmbərə toxunulmayıb, qəbir salamat qalıb.

Akademik İsa Həbibbəyli bununla əlaqədar dedi:

    -Nuhun qəbrinin tapılmasında Azərbaycanın ilk professional rəssamı Bəhruz Kəngərlinin tabloları köməyimizə gəldi. Dahi rəssam XX əsrin əvvəllərində 1918-19-cu illərdə “Nuhun qəbri” mövzusunda 6 əsər yaradıb. Məhz həmin əsərlər bizə peyğəmbərimizin müqəddəs qəbrinin yerini nişan verdi. Məqbərəni 1-ci özülə 2 kərpic qalanda əl saxlayıb, sökməyə məcbur edilənlər 8 guşəli məzarın üstünü daş-torpaqla örtüb, bir növ izi itiriblər. Yəqindir ki, Nuh peyğəmbərin məqbərəsi illər ərzində xalq tərəfindən dəfələrlə təzələnib. Biz qəbri tapandan sonra onun üstünün və ətrafının toz-torpağını təmizləmişik. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbovun xüsusi tapşırığı ilə yaxın vaxtda Nuhun qəbrinin üstündə yeni, yaraşıqlı məqbərə ucaldılacaq. Bəşəriyyəti dünya daşqınından xilas edən peyğəmbər babamızın müqəddəs məzarı yenidən və həmişəlik, bütün dünya üçün ziyarətgaha çevriləcək.

NAXÇIVAN  TƏKRAROLUNMAZ  ABİDƏLƏR  DİYARIDIR

Bu abidələr sırasında Gəmiqaya öndə dayanır. Elmi-ədəbi dairələrdə, “Naxçıvan-Gəmiqaya-Nuhun gəmisi” söhbətləri geniş müzakirə və mübahisə mövzusuna çevrilib. Bu gün həmin mövzu ümumbəşəri mahiyyət kəsb edir və elmdən çox siyasi səviyyə daşıyır. Dünya daşqını və Nuhun öz gəmisində insan nəslini (və başqa canlıları da) xilas etməsi söhbətləri getdikcə ümumdünya əfsanəsinə çevrilib. Az qala hər ölkədə bu əfsanənin yerli variantları yaranıb. О cümlədən Qazaxıstan, Altay diyarı, Koreya, Yaponiya, Çin, Hindistan, Suriya, Almaniya, İtaliya, Meksika, Qvatemala, Peru və başqa ölkələrdə bir dağı göstərib deyirlər: “Nuhun gəmisi bu dağın üstündə dayanıb”.

Bəs, Naxçıvandakı əsl Gəmiqayanın başqa “Gəmiqayalardan” fərqi nədir? Yəni belə fərqlər varmı? Əlbəttə ki, var. Onu təyin etmək üçün əsas mənbələr nəzərdən keçirilməlidir.

1-ci mənbə-müqəddəs  kitabımız  Qurandır.  2-ci Bibliya, 3-cü “Bilqamıs” və  4-cü, həm də ən qədim, ən ilkin mənbə: Gəmiqaya-Qobustan rəsmləri - yazılardır.

Quranın Azərbaycan dilinə tərcüməçilərindən biri, mərhum akademik Ziya Bünyadov yazırdı: “Quranda adı çəkilən Cudi dağının (ilk Gəmiqayalardan birinin -Ə.F) şöhrəti Nuhun gəmisinin bu dağ üzərinə oturmuş olduğuna dair məşhur Mesapatomiya əfsanəsilə bağlıdır.”(Bax. Quran.Qeydlər və şərhlər. Bakı, 1992. səh.674.) Naxçıvan-Gəmiqaya Cudi dağına (Suriya ərazisindədir, dünyadakı bütün başqa “Gəmiqayalardan” yaxın olanıdır. Türk alimi Ahmed Ergöz Cudini dağ silsiləsi adlandırır. (Bax. onun “Nuh tufanı”, Izmir, 1990). Bu fikrə əsaslansaq, Naxçıvan Gəmiqayası həmin silsilənin şimalında ən yüksək zirvədir. Nuhun gəmisinin məhz bu zirvəyə (4500 m) enməsi təbii hesab olunmalıdır.

Bu, 1-ci əsas mənbə-əsas fərqidir ki, heç bir başqa “Gəmiqaya” ilə müqayisə edilə bilməz. 2-ci əsas mənbə-Bibliyadır. Dünya alimləri Bilqamısı tarixi şəxsiyyət hesab edirlər. O, - Bilqamıs başına gələn (e.ə. IV minillikdə) və eşitmiş olduğu, özündən neçə min il əvvəlki hadisələri də ideallaşdıraraq, bina etdiyi və hökmdarı olduğu Uruk şəhərinin qaya kimi hündür, sal divarlarına yazdırıb:

“O hər sirri bilərdi,

о hər şeyi görərdi,

Yeri su basmasından

bizə xəbər verərdi.

Uzun yollar dolaşıb,

yorulub əldən düşdü,

Başına gələnləri sal bir qayaya döydü

Sonra hasara alıb, adını Uruk qoydu

(Bilqamıs.1985. s.8. Tərcümə İsmayıl Vəliyevindir)

Bu, səmavi kitablardan neçə min il əvvəlki yazılı məlumatdır. Burada söhbət heç də “məhəlli daşqından” yox, məhz Dünya daşqınından gedir.

“Bilqamıs”da təsvir edilən yer və insan adlarını nəzərdən keçirdikdə bunların Naxçıvan və bütövlükdə Azərbaycan ərazisi ilə paralelliyi” aşkara çıxır. Yəni məsələn, Haçadağ- Nisir Nəsirvaz dağı, Şarur (Şərur), Şuruppıq, Siduri (Səduri- Sədərək), Kiş, kənd və çay adı şəklində, Dilmun (Dilman kəndi Ağsuda, Kinqir (Kəngər), Quçi (Qutqaşen), Dimmuz (Dumuz), Utu, Bel (Belet), Ubar (Abar), Tutu, Aktu, Etana (Oteke),İştar (Sevit- günəşin qızı), Şamxat (Şamxat-şam qadın -Şaman qadın), Kur (Kür çayı), Utkarişta (utuk, otka-Adna kəndləri) və s. Dünyadakı “Gəmiqaya”lardan heç biri - yaxın ətraf ilə birlikdə belə paralellərə malik deyil.

Bu da 3-cü əsas mənbəvə əsas fərq. Dünya etiraf edir ki, “Bilqamıs”dan о  yana heç bir yazılı mənbə yoxdur.

Bu sətirlərin müəllifinin son 35 il ərzində apardığı tədqiqatlardan aydın olub ki, “Gəmiqaya-Qobustan rəsmləri daş yazıları “Bilqamıs”dan neçə min il əvvəl mövcud olub və bu gün də aydın oxunur. Hörmətli alimlərimiz, akademiklər: Budaq Budaqov, İsa Həbibbəyli, İsmayıl Hacıyev, Mirabbas Qasımov,AMEA-nm müxbir üzvü Vəli Əliyev, elmlər doktorları, professorlar Qara Məşədiyev, Fənah Xəlilov, Abbas Seyidov,Qadir Qədirzadə, Aida Feyzullayeva, Elməddin Əlibəyzadə, Bayrarn Allahverdiyev, Əjdər Ağayev və başqaları bildirirlər ki, Gəmiqaya-Qobustan yazılarıən etibarlı tarixdir. Bu sətirlərin müəllifı Gəmiqaya-Qobustan təsvirləri arasında Nuhun Gəmisinin rəsmlərini aşkar edib. (Bax. onun “Nuhun gəmisi və Gəmiqaya-Qobustan əlifbası”kitabı,B.2005, 81-102səh.,rus dilində).

Bu rəsmlər dünyada hələlik ilk tapıntıdır. Bu da Gəmiqaya və Nuhun gəmisi əfsanəsinin bilavasitə Azərbaycan torpağı -Naxçıvan-Gəmiqaya ilə bağlı olduğunu tam təsdiq edir. Bu da 4-cü əsas mənbə və əsas fərqdir.

Bu 4 mənbə, 4 əsas fərq sübut edir ki, Nuhun tufanı əfsanəsi bütün dünyaya məhz Azərbaycandan-Naxçıvandan  yayılıb.Amma bəzi müəlliflər bu əfsanənin “erməni” variantına “əsaslanıb”, onun ermənilərlə bağlılığını irəli sürür, bəziləri isə elə həmin səbəbdən Nuhun tufanı əfsanəsinin və Gəmiqayanın uydurma olduğunu söyləyirlər. Hətta guya “Nuhun Gəmisi” və onun Naxçıvanla bağlı olması ideyasının “erməni mənbələrindən qaynaqlandığını” iddia edir və “çıxış yolunu” bu “ideyanı” rədd etməkdə görürlər. Bunlar heç bir əsası-dayağı olmayan iddialardır.

Akademik Ziya Bünyadov yazırdı: “Qədim erməni rəvayətlərində Nuhun Gəmisinin bir dağ üzərinə oturması haqqında heç bir məlumat yoxdur. Nuhun Gəmisinin Masis (Ağrı-Ararat-Ə.F) dağı zirvəsinə oturmasına dair olan rəvayət, ancaq XI və XII əsrlərdə erməni ədəbiyyatında özünə yer tutmağa başladı” (Bax. Quran. Qeydlər və şərhlər. s.674).

Deməli, ermənilər neçə yüz il ərzində, Nuhun Gəmisinin Masis (Ağrı) dağının zirvəsinə endiyindən danışıblar. Baxıb görəndə ki, Azərbaycan alimlərinin sübut etdikləri kimi, Nuhun Gəmisi Naxçıvanla-Gəmiqaya ilə bağlıdır, onlar Qarabağ və başqa torpaqlarımız kimi, Naxçıvanı da “öz adlarına” çıxmağa başlayıblar. Bu quldur erməni nəyimiz varsa, onu həyasızcasına zəbt etmək, zorla “erməniləşdirmək” istəyirsə, biz özümüz maddi-mənəvi dəyərlərimizdən imtina etməliyikmi?! “Naxçıvanın-Nuhun ölkəsi olması ideyası”nın heç bir elmi, tarixi-dini əsası olmadan “erməniyə aid edilməsi” erməninin dəyirmanına su  tökməkdir.

Bəzilərinin fikrincə, guya, “bəşər cəmiyyəti yarandıqdan sonra yer üzünün tamamilə su altında qalması kimi bir hadisə olmayıb” Bu da müqəddəs kitabımız Quranı, Bibliyanı, “Bilqamıs”ı, nəhayət, Gəmiqaya-Qobustan rəsmlərini nəzərə almamaqdan irəli gəlir. Görünür, belələrinin yeni elmi mənbələrdən də xəbərləri yoxdur. Quranda, Bibliyada və “Bilqamıs”da heç bir “məhəlli daşqından” söhbət getmir. Qoy belə müəlliflər Quranı bir daha diqqətlə oxusunlar. Dahi fizik A.Eynşteyn yazırdı: “Dinə əsaslanmayan elmə inanmaq mümkün deyil”.

Bir daha qeyd edirik ki, Gəmiqaya, Nuhun gəmisi və Nuhun qəbri haqqında əfsanənin tarixi, elmi kökləri inkarolunmazdır. Naxçıvanın-Nuhun ölkəsi olması ideyası Azərbaycan xalqına məxsusdur. Bu ideya əfsanələşərək bütün dünyaya yayılıbBunu 2005-ci ildə Naxçıvanda-Gəmiqayada ilk səyyar konfransını keçirən beynəlxalq “Gəmiqaya” elmi ekspedisiyasının üzvləri də bir daha təsdiq edib.

   Əjdər Fərzəli

525-ci qəzet  16.02.2006-cı  il.

ТƏKRAROLUNMAZ  ABİDƏLƏR  DİYARI

Gəmiqaya video

 

  • Müəllif: Super User
  • Baxış sayı: 275

Bölüm: Elmi yeniliklər

İşıqsız, Səssiz aləm mümkündürmü?

Yer üzü hallarına diqqətlə fikir verdikdə, bir çox hallar dördə bölünüb, dörddədir. Cəhətlər, fəsillər də dördə bölünüb dörddədir.

Quşların, heyvanat aləminin də səsi ritmik olaraq dördə bölünüb, dörddədir.

Uşaqlıq səsi, gənclik səsi, cavanlıq səsi, yaşlılıq səsi də yaşayış dövrü ərzində dörd dəfə dəyişər.

Dəmirçinin zindan üstündə döydüyü ağarmış dəmirin də səsi dördə bölünüb, dörd ritimdədir.

Bu dörd səmt, dörd səs (kvartet), dörd fəsil, dörd ünsür və.s. İlkdən kainatla bağlı olan yaddaş halıdır.

 Necə ki, O Böyük partlayışdan kainatlar yarandı. Kainatların yaranma anı bir güclü işıq toplumunun anilikdə dörd səmtə güclü işıq zolağı salınması ilə bir başlanğıcdan işıqlı etməsi məcburiyyət halı olmayıb, zəruriyyət halı ilə “Böyük Partlayış” – deyilən o halı yaratdı!

Ətraflı: İşıqsız, Səssiz aləm mümkündürmü?

  • Müəllif: Super User
  • Baxış sayı: 1917

Bölüm: Elmi yeniliklər

Sözün sirlər aləmi

    Sözün zahiri və daxili cəhətindən danışırıq. Onun səslənməsinə, səs kompleksinə, mənasına diqqət yetiririk. Səs kompleksinə malik olmayan sözün mənası yoxdur deyirik.  Ancaq sözün səs kompleksinin – zahiri cəhətinin fonematik mahiyyətinə enmirik, səs kompleksindəki ayrı – ayrı fonemlərin daşıdığı məna yükü barəsində düşünmürük. Fonemlərin daşıdığı məna yükünü sözlərdə bərpa etmək, onların sistemli,

Ətraflı: Sözün sirlər aləmi

  • Müəllif: Super User
  • Baxış sayı: 1393

Bölüm: Elmi yeniliklər

Maddə -“ var oldu” halı yox, “var olsun” halıdır

      Maddə bir adlı, çox mənalıdır. Maddə var olmanın fiziki-kimyəvi halıdır. Riyazi-həndəsi halı deyil. Varlığında, bütün məlum və naməlumların məzmuisi halıdır. Maddə məzmuisi aləmlərin işıq toplum halıdır. Maddə -“ var oldu” halı yox, “var olsun” halıdır. Maddə ətrafın halına görə dəyişilə bilmir. O, ətrafın həmahəng halına uyğunlaşdırılma halını dəyişə bilən halıdır. Dəyişdiyi qədərində də yenə də naməlum məzmuisidir.

   Maddə bütün məlum elmlərin astrofiziki bağlılıq halındadır. Maddə  var olmaq, var etmək  üçün  “var”  edəndir. Nə qədər var etsə də, yenə də var edə bilənlərin toplum halıdır. Maddə bütün aləmlər üçün təməl başlanğıcı və ardıcıllıq halıdır. Onun forması “yoxdur” bütün müddət və an ardıcıllığında “vardır” – olandır, mənasıdır. İlk o böyük partlayış anında işıqla qaranlıq arasında təzahür ediləndir. O, işıq, temperatur, nəmlik, rənglərin, kütlələrin cisimlərin bir birlikdə olmasına daşıyıcı mənasındadır. İlkdən, ilk insandan onlara məlum idi ki, “ma” – Kainat və varlıqların ardıcıl dayanmayan, tükənməyən, törəyən, törədən, nizamlayan, hasilə gətirən, tamamlayan işıq, isti, nəmlilik qədərini, rəngləri özündə hasilə gətirən bir törədicidir. Yaranmışlara əsas aparıcı və törədicidir.

Ətraflı: Maddə -“ var oldu” halı yox, “var olsun” halıdır

  • Müəllif: Super User
  • Baxış sayı: 1561

Bölüm: Elmi yeniliklər

Heç bir iddiası olmayan mühəndis

    Fikrət Rzayev elm aləmində titulu olmayan, həm də buna ehtiyac hiss etməyən, öz mənəvi dünyası ilə yaşayan bir insandır. O, müxtəlif iddialardan çox-çox uzaqda dayanan təvazökar vətəndaşdır. Adiliklə dərinliyi özündə cəm etmiş fikir və düşüncə sahibidir. Açığını deyim ki, çoxları İlahi qüvvənin dediklərini duyub təhlil etmək bacarığına malik olsaydıllar, bəlkə də nələr etməzdilər. Bu da Fikrət Rzayevin xarakterinə yaddır. Fikrət Rzayev “mən də varam” deyənlərdən deyil, həm də özünü sıravilərin sıravisi hesab edir. Belələrinin heç zaman gəlişi gözəl olan kəlmələrə də ehtiyacı da yoxdur. Çünki iddiadan daha çox iş, əməl sahibləri başqa cür də ola bilmir.

Ətraflı: Heç bir iddiası olmayan mühəndis

  • Müəllif: Super User
  • Baxış sayı: 1259

Bölüm: Elmi yeniliklər

Səs niyə, rəng niyə, söz niyə…

1. Elm – elmdədir. Tədqiqat, araşdırma elmdədir. Nəticələr elmdədir. Bəşəriyyət  elm  əhatəsində, elmdədir. Elmi dərəcə, elmi titul sondadır.

2. Elm, dilçilik, təbiət və ardıcıl fiziki hallar Kainat nizamında olmasa idi, insan bu məfhumları bu qədər dəqiqliklə yaratmaq gücünə malik ola bilərdimi?

3. İnsan yaranışı, Kainatın etalonudur. İnsan keyfiyyət yox, çox yüksək yaranış etalonudur. Niyədir insan? Etalon olmalı insan.

4. Dünya “Sözdə” - deyil, sözlədir. Söz olmasa məna yoxdur, fikir yoxdur, məntiq yoxdur. İlkinin ” İlki” – yoxdur.

Ətraflı: Səs niyə, rəng niyə, söz niyə…

  • Müəllif: Super User
  • Baxış sayı: 2082

Bölüm: Elmi yeniliklər

Fikrət Rzayevin "Unikal" qəzetinə müsahibəsi

    “Dilimizdəki istənilən söz sanki bir riyazi düsturdur”
Fikrət Rzayev: “Dilin mənşəyi ilə bağlı axtarışlarımın ilk qaynağı, daha doğrusu, bulağın gözü milli-azadlıq hərəkatı oldu” 
    Məlum olduğu kimi, danışıq dilinin mənşəyi barədə lap qədim dövrlərdən başkayaraq ən müxtəlif nəzəriyyələr irəli sürülsə də, bu problem hələ də ciddi bir müəmma olaraq qalır. Qocaman mühəndis Fikrət Rzayevin danışıq dilinin və sözlərin mənşəyi ilə bağlı araşdırmaları respublikanın elmi ictimaiyyəti tərəfindən maraqla qarşılanıb. Qəribəsi budur ki, Fikrət müəllim ixtisasca “humanitar” deyil, “texnar”dır. Onun bu il çapdan çıxmış “Söz” monoqrafiyası Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda dilçi alimlərin iştirakı ilə müzakirə edilıib...
    Beləliklə, dillərin və sözlərin mənşəyi barədə suallarımızı mühəndis Fikrət Rzayev cavablandırır. 

Ətraflı: Fikrət Rzayevin "Unikal" qəzetinə müsahibəsi

  • Müəllif: Super User
  • Baxış sayı: 1716

Bölüm: Elmi yeniliklər

Dilini fonеm dili səviyyəsində öyrənmək istəməyən kəs - robot kimidir!

Dilini fonеm dili səviyyəsində öyrənmək istəməyən kəs - robot kimidir. 

Fonemlər – əslində Kainatdakı və

təbiətdəki varlıqların, hərəkətlərin

və düşüncələrin simvollarıdır.

Ətraflı: Dilini fonеm dili səviyyəsində öyrənmək istəməyən kəs - robot kimidir!

  • Müəllif: Super User
  • Baxış sayı: 2400

Bölüm: Elmi yeniliklər

Fikrət Həsən oğlu Rzayev

FİKRƏT HƏSƏN OĞLU RZAYEV  (16.08.1936-28.02.2013)

            1936-cı ildə Naxçıvan şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olub. Naxçıvan şəhər 1 №-li orta məktəbi 1954-cü ildə “Qızıl medal”la bitirib. 1954-cü ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun  “Neft mexanikası” fakültəsinə qəbul olunub. İnstitutu bitirmə ərəfəsində həmin Sənaye İnstitutu M.Əzizbəyov adına Neft  və Kimya  İnstitutu adlandırılıb.

Ətraflı: Fikrət Həsən oğlu Rzayev

  • Müəllif: Super User
  • Baxış sayı: 1555